Wat zijn SSD’s en welke moet ik kopen?

Tomas 23 december 2011 7 Bron:
Je leest overal over SSD’s. SSD’s zijn hot. De grote opvolger van de harde schijf. Maar, wat zijn nou eigenlijk de verschillen? Hoe werkt een SSD en welke moet ik kopen? Op al die vragen krijg je antwoorden in dit artikel.

Je computer bestaat uit een aantal primaire onderdelen. Videokaarten, processors en harde schijven zijn voorbeelden van die primaire onderdelen. Elk jaar komen er nieuwe processors en videokaarten op de markt. Harde schijven worden al jaren niet meer écht sneller. Je hebt ronddraaiende schijven, ook wel platters genoemd, met een lees- en schrijfkop. De fabrikanten van harde schijven lopen tegen de natuurkundige wetten aan, want platters kunnen nou eenmaal niet harder draaien en de leeskop kan niet direct op de goede locatie zijn.

Tijd voor een opvolger dus. We hadden de CD, met een ronddraaiende schijf en een leeskop. De CD kon niet harder draaien, dus kwam er de USB-stick. Een USB-stick bestaat uit flashchips en een controller, die de flashchips parallel en tegenwoordig steeds slimmer aanstuurt.

Een SSD werkt precies zo. Hieronder zie je de binnenkant van een SSD, met aan de linkerkant de gebruikelijke SATA-aansluitingen die je ook voor harde schijven gebruikt. De grote zwarte chip is de controller, die alle data ontvangt, verwerkt en wegschrijft op één van de flashchips. Die zitten rechts van de controller. In dit geval zijn het er tien. Stel dat elke flashchip met 30MB/s kan schrijven. Tien keer dertig is 300MB/s, dus zo creëer je snel en makkelijk een heel snel opslagmedium.

Dat is nog steeds niet hét sterke punt van een SSD. We schreven al dat een harde schijf tijd nodig heeft om met de leeskop naar de goede positie te gaan. Omdat de platters ronddraaien, moet er ook nog eens worden gewacht tot de juiste data voorbijkomt. Dat kost tijd – kostbare tijd. Vooral deze toegangstijd, de tijd voordat de data beschikbaar is, bepaalt het algemene ‘snelheidsgevoel’ van een computer.

Een SSD bevat geen bewegende onderdelen. De vergelijking met een USB-stick is dus al snel getrokken. Er komt een aanvraag aan bij de controller, die weet waar de data staat en stuurt die vervolgens terug. De data is direct beschikbaar, de toegangstijd is vrijwel afwezig.

Bovendien heb je bij harde schijven een willekeurige factor. Wordt de data weggeschreven op het uiteinde van de platter, dan draait de schijf daar het snelst en is de data een stuk sneller beschikbaar. Als de data dicht bij de binnenste rand wordt geplaatst, duurt tot meer dan twee keer langer totdat de data beschikbaar is. Als een platter immers 7.200 rondjes per minuut draait, dan wordt het oppervlak 7.200 keer per minuut rondgedraaid. Het oppervlak aan de buitenkant is veel groter dan dat aan de binnenkant, en daardoor is een leesactie aan de buitenkant een stuk sneller klaar.

Negen van de tien bestanden die Windows gebruikt bij het opstarten van je systeem, die Photoshop gebruikt bij het inladen van alle plug-ins en die een set-up installeert bij de installatie van een nieuw programma, zijn erg klein. Heel veel kleine bestandjes achter elkaar. De toegangstijd gaat dus steeds hogere parten spelen, net waar een SSD zoveel winst weet te pakken. Een ander leuk voorbeeld is een virusscanner. Met een harde schijf erger je je dood als je virusscanner besluit dat een volledige scan nodig is, want al je andere taken worden dan héél traag. Een SSD kan dat prima aan. Ook al loopt er een back-up of virusscan, je SSD blijft extreem snel reageren.

Voordat we tot een goed aanschafadvies kunnen komen, moeten we eerst meer weten over de controllers in SSD’s. De flashchips zijn lood om oud ijzer, want de joint-venture van Micron en Intel produceert vrijwel al het flashgeheugen. Kleiner geheugen, bijvoorbeeld 25nm in plaats van 32nm, is goedkoper te produceren, maar gaat minder lang mee. Dan hebben we het nog altijd over meer dan tien jaar, dus dat is geen probleem.

Er zijn verschillende controllers op de markt. De bekendste is de SandForce SF-2200. Die controller kan prima mee aan de top, maar er is wel een goede firmware voor nodig. Doordat onder andere OCZ de firmware in het begin niet op orde had, heeft de controller een beklad imago. Met de nieuwste firmware is er echter vrij weinig aan de hand. Voorbeelden van SSD’s met deze controller zijn de OCZ Vertex 3, Agility 3, Solid 3 en Corsairs Force Series GT en Force Series 3.

De SF-1200 is de voorloper van de SF-2200 en kan interessant zijn bij scherpe aanbiedingen. De modellen met zo’n controller worden echter uitgefaseerd. Voorbeelden van SSD’s met deze controller zijn de OCZ Vertex 2, Agility 2 en de Corsair F-serie.

Een andere belangrijke controller is de Marvell 88SS9174. Die is wat minder slim in de vorm van het comprimeren van data, maar zet wel erg sterke prestaties neer. Voorbeelden van SSD’s met deze controller zijn de Plextor M2P en M2, Intel SSD 510 en Crucial m4.

Dan hebben we nog de relatief nieuwe Indilinx Everest. De OCZ Octane en Petrol maken gebruik van deze low-budget controller. Doordat ‘ie nog maar net op de markt is, valt over de betrouwbaarheid weinig te zeggen. De prestaties zijn goed, veel beter dan harde schijven, maar niet zo snel als de andere controllers.

De Samsung SSD 830-serie maakt gebruik van een eigen controller. Deze controller lijkt vrij betrouwbaar en is redelijk snel, maar doordat er maar één SSD met deze controller is, kunnen we niet veel zeggen over de betrouwbaarheid.

De Intel PC29AS21BA0 is een veteraan en loopt al twee jaartjes mee. Deze controllers vonden we voor het eerst in Intels Postville-SSD’s, en komen we nu nog tegen in de Intel SSD 320. De prestaties zijn niet heel goed, de SSD 320-serie is dan ook Intels budgetreeks. Voor de gemiddelde gebruiker is dit echter meer dan genoeg. Want je weet, de snelheid zit ‘m in de toegangstijd, en die blijft zo goed als nul.

Hartstikke leuk allemaal, maar welke SSD moet ik nou kopen? Dat hangt af van je systeemconfiguratie, je gebruiksdoelen en natuurlijk je budget.

Heb je een moederbord met een SATA-3Gbps (soms uitgedrukt als SATA-300 of SATA 2)? Dan ga je ook voor een SSD met die interface, want meer laat de aansluiting tussen je SSD en je moederbord toch niet door. Bij laptops is dit wat geavanceerder. Zoek goed op of je laptop SATA-6Gbps of SATA-3Gbps heeft. Bij laptops met meerdere ruimte voor harde schijven wil de ene aansluiting nog wel eens SATA-6Gbps zijn, terwijl de andere connector van het oude type is. Zoek dit uit. Als je er niet uitkomt, kunnen wij je wellicht helpen op het forum.

Een groot struikelblok is vaak de beperkte capaciteit van SSD’s. SSD’s met capaciteiten boven de 240GB zijn weggegooid geld, vinden wij. Een opstartschijf heeft namelijk niet meer nodig! Neem Windows 7, Office 2010 en een aantal games. Dat pas samen makkelijk in enkele tientallen GB’s. Als je zuinig doet en geen games of andere datavretende programma’s gebruikt (bv. Adobe Photoshop of een geavanceerd videobewerkingsprogramma), is 60GB meer dan genoeg.

Wil je ook wat games installeren zodat ook die lekker snel laden? Dan pak je 120GB. 240GB is alleen nodig als je naast Windows en Office ook nog tientallen games, de hele Adobe Master Collection en virtual machines wilt gaan draaien vanaf je SSD. Maar, de frames per second in games gaan er niet op vooruit, dat is niet afhankelijk van een SSD. Als je de wat langere laadtijden in games voor lief neemt, kun je in de setup aangeven dat je die op bijvoorbeeld een tweede, ‘ouderwetse’ harde schijf wilt plaatsen.

Aangezien Word-documentjes, foto’s en films geen baat hebben bij een SSD, is het zonder om die bestanden op zo’n duur opslagmedium te plaatsen. De meeste mensen kiezen voor een SSD van 120GB of 240GB voor de software, met daarnaast een harde schijf voor dataopslag.

Ik ben een normale gebruiker!
Dan kies je het beste voor een 60GB- of 120GB-SSD. Je kunt kiezen voor bijvoorbeeld een OCZ Vertex Plus of Corsair Force F60. Als je een 120GB-SSD in dat segment wil, is de Vertex Plus een redelijke keuze. De wat oudere Vertex 2 kan nog prima mee in dat segment en is op dit moment lekker scherp geprijsd!

Ik ben toch wel veeleisend!
Dan is een 120GB-SSD de beste keuze. Aanraders zijn bijvoorbeeld de OCZ Vertex 3, de Crucial m4, de OCZ Octane en de Samsung 830. De prestatieverschillen zijn vrij klein. De prijs en de accessoires zijn de belangrijkste factoren.

Ik wil het beste van het beste!
Misschien zijn de OCZ Vertex 3 Max IOPS en de Plextor M3 iets voor jou. Extremer zijn de RevoDrive 3 (eigenlijk twee SSD’s op een PCI-Express-kaart) en de RevoDrive 3 X2 (vier SSD’s). Wil je echt de allersnelste SSD die op dit moment voor consumenten te koop is? Dan betaal je 2000 euro voor 300GB.

Caching-SSD’s
Zeker met de komst van de Z68-chipset en de 7-serie chipsets is SSD-caching helemaal in. Veel verschillende fabrikanten, zoals Intel, OCZ, Crucial en Corsair, hebben speciale caching-SSD’s in hun assortiment. Dat zijn SSD’s van maximaal 60GB die gecombineerd worden met een harde schijf.

Bij SSD-caching sluit je zowel een normale HDD als een SSD aan. Je begint met een gewone harde schijf. Software houdt bij welke bestanden het vaakst worden gebruikt, zoals de opstartfiles van Windows en vaak gebruikte programma’s. Die worden automatisch gekopieerd naar de SSD, zodat die bestanden véél sneller beschikbaar zijn.

De rest van je programma’s, je foto’s, je video’s en je Word-documentjes blijven gewoon op je harde schijf staan. Afhankelijk van de capaciteit van de SSD kunnen er meer of minder data worden opgeslagen op de SSD en dus meer of minder taken sneller verlopen.

Intel heeft zijn eigen Smart Response Technology. Die zit in de Z68-chipset en een aantal 7-serie chipsets, waaronder de Z77-chipset. Met die technologie kun je elke SSD tot 60GB gebruiken als cache. Veel fabrikanten leveren ook hun eigen software mee. Die kun je gebruiken in combinatie met alle moederborden en chipsets, ongeacht of die van Intel of AMD zijn.

Op de nieuwste moederborden zit vaak een mSATA-slot of -aansluiting, waar je direct een SSD in kunt stoppen. Onder andere Intel verkoopt SSD’s in dit compacte formaat, dat ook in veel kleine, dunne notebooks wordt gebruikt. De werking is gelijk aan die van losse via SATA aangesloten SSD’s.

Nog een paar tips
In principe is het gewoon SSD monteren, kabeltjes inpluggen en Windows installeren, net zoals bij een gewone harde schijf. Maar als je het beste uit je SSD wilt halen, moet je je aan deze aanbevelingen houden.

Eerstens is een herinstallatie van Windows aangeraden. Ondanks dat fabrikanten soms kloonsoftware meeleveren, biedt een nieuwe installatie de beste prestaties. Alle data, e-mails en instellingen back-uppen en alles gewoon opnieuw installeren is het beste.

Voordat je Windows installeert, moet je in je BIOS de instelling AHCI aanzetten. Waar die precies staat, verschilt per moederbord, laptop of desktop. Kijk in de handleiding, en als je er echt niet uitkomt kunnen we je helpen op het forum.

Formatteren is niet nodig op een SSD. Dit zorgt voor onnodig veel schrijfacties, wat een SSD niet ten goede komt. Moet je het toch doen, gebruik dan altijd de ‘quick format’-optie.

Defragmenteren is eveneens niet nodig, maar kan ook schadelijk zijn voor de flashchips. Ook hier zijn er weer veel onnodige schrijfacties. Doe dit dus niet. Windows 7 schakelt dit dan ook standaard uit als een SSD wordt herkend.

TRIM is een commando dat Windows 7 naar de SSD stuurt. De SSD weet zo welke data wordt verwijderd, en kan die dan ook fysiek gaan verwijderen. Als de SSD één keer volledig is beschreven, wordt de SSD anders trager omdat de SSD bij elk celletje moet controleren: vol – is data verwijderd? – ja – data wissen – nieuwe data schrijven. Dat duurt lang, dus TRIM is sterk aan te bevelen. Windows 7 schakelt dit automatisch in. Je kunt makkelijk controleren of TRIM aanstaat. Start de commandprompt op (Windows-toets+R en cmd intypen) en geef het commando ‘fsutil behavior query disabledeletenotify’. Druk op enter. Is de reactie 1, dan is TRIM niet actief. Is de reactie 0, dan is TRIM actief.

Dit was het einde van dit artikel over SSD’s. Als je nog vragen hebt, kun je die stellen via het forum of in de reacties hieronder.

7 Reacties »

  1. frankspijker 17 mei 2012 at 00:25 - Reply

    Ik heb een vraag. Hoe lang zal het nog duren totdat de doorsnee SSD ongeveer dezelfde prijs/GB verhouding zal hebben als een HDD?

    Ik wil ook even zeggen dat dit een geweldige site is. Door deze site durf ik eindelijk zelf een pc te bouwen. Bedankt voor alle handige info!

  2. JorenVaes 13 november 2012 at 02:21 - Reply

    Ik denk dat het beste-van-het-beste voor de realistische gebruiker een RAID0 systeem is van 2 (of meer) 120gb SSDs. Ik heb zelf zo een systeem van 2 120gb SSDs en haal vaak lees- en schrijf-snelheden van voorbij 1.1gigabyte per seconde, voor een prijs van 250 euro.

    • Tomas 13 november 2012 at 17:46 - Reply

      RAID-0 is geen verstandig idee op dit moment. Het TRIM-commando werkt immers vaak niet, waardoor de prestaties naar verloop van tijd gigantisch inzakken. Bovendien zit de snelheid van een SSD ‘m niet in de ruwe doorvoersnelheden, maar in de korte toegangstijden. Die verbeteren niet bij multi-disk-opstellingen.

  3. Frans 16 november 2013 at 13:59 - Reply

    Hallo Daar , Wilt u mij leren wat het beste is als opslag te nemen voor foto’s en videofilms te bewaren ? een stick van 64 GB of een SSD schijf ? Naast / buiten mijn iMac . Groet , Frans

    • Tomas 16 november 2013 at 22:03 - Reply

      Een externe harddisk is dan de goedkoopste en beste optie.

  4. chris 26 februari 2014 at 16:36 - Reply

    Heb een 120 ( ssd C schijf ) en een 1tgb schijf voor mijn foto en film bewerking .als ik de progamas instaleer laat ik ze altijd op de
    1 tgb ( D schijf ) maar toch raakt mijn ssd schijf vol en daar door krijg ik problemen met weg schrijven van progamma’s .
    nou heb ik hem weg gebracht en gevraagt of ze alleen de ssd kan gebruiken voor het opstarten van Windows 7 en dat kon maar toen ik hem thuis aan dee had ik geen ieternet en hem opnieuw heb op heb gestard waardoor die de softwaere ging opdaten heb hem toen uit gedaat want had geen internet bij het op nieuw opstarten dee die niets meer heb hem weer terug gebragt en wacht nu al 2 weken op mijn pc.
    Kan ik nu beter de ssd er uit halen OF???

    • Tomas 26 februari 2014 at 16:56 - Reply

      Volgens mij kun je beter met een duidelijke, uitgebreide startpost op ons forum hulp vragen dan zelf wat aan te klooien en je pc ‘wegbrengen’, wat dat ook in mag houden ;)

Laat een reactie achter »