De DFI en Jetway moederborden uitgerust met P35 chipset voldeden bij de vorige reviews ruim aan onze verwachtingen maar we gaan een stapje vooruit, sedert begin van 2008 is er een nieuwe chipset opgedoken voor high-end moederborden: de opvolger van de 975X chipset, namelijk de X38 chipset. DFI gaf ons de kans om een van hun nieuwe Lanparty series moederborden, de DFI Lanparty DK X38-T2R, uitgerust met X38 chipset te testen voor een interessante review.

975X, P35, X38, X48?
Toch moeten we de X38 chipset niet associëren met de 975X chipset aangezien deze al een tijdje gedateerd is. De X38 chipset kunnen we het beste vergelijken met een soort opgevoerde P35 chipset met de nodige aanpassingen. Behalve de opgevoerde prijs zijn er uiteraard ook wat specificaties opgevoerd; de P35 chipset wilde namelijk nog niet overweg met CrossFire. Althans niet op die manier waarbij beide videokaarten de beschikking hadden tot 16-lanes, maar de X38 chipset wilt dit meer dan graag, en deze ondersteunt zelfs de nieuwe generatie PCI-E, PCI-E 2.0 x16. De X38 chipset ondersteunt net zoals de P35 chipset zowel DDR2 als DDR3 geheugen, maar de X38 voert het een tandje op met DDR3-1333 en DDR2-1066 terwijl de P35 versies het moesten doen met DDR3-1066 en DDR2-800. Behalve dat claimt Intel ook dat deze nieuwe chipset uiteraard een betere kandidaat zou zijn voor overclocken en zou de algemene performance simpelweg een stuk groter worden dan die van de P35 chipset. De X48 is overigens de grotere broer van de X38 chipset, die zich volledig richt op het extreme segment waarbij de gedachte uitgaat dat men ook een Extreme (EX) processor, waarschijnlijk niet erg interessant voor de meeste lezers aangezien deze zeer zeldzaam zijn.

De DFI Lanparty DK X38-T2R beter bekeken
Dit is niet het eerste moederbord wat we hebben mogen reviewen van DFI, we hebben namelijk eerder ook een moederbord met P35 chipset gekregen maar deze positioneerde zich in een compleet ander segment. Uiteraard, de P35 chipset is natuurlijk niet high-end maar voor de gemiddelde gamer zal het voldoende zijn. Voor diegene die dus net iets meer wilt is er de X38 chipset gekomen. DFI is vanzelfsprekend geen fabrikant die zich concentreert op de budget markt en dat is ook te zien aan het totaalpakket wat je krijgt. Bij een van de Jetway moederborden die we gebruikt hebben voor een review hadden we wat problemen met het krijgen van aansluitkabels maar DFi doet daar niet moeilijk over en levert genoeg SATA en IDE kabels om alles aan te sluiten. En dat nog wel in dezelfde kleur als de onderdelen op je moederbord. De chipset koeling krijg je er los bij aangezien deze niet gemonteerd op het moederbord in de verpakking zou passen. Later hierover meer!


Behalve dat allemaal krijg je natuurlijk ook koelpasta meegeleverd. En dan hier het grote nieuws… Eindelijk moet je geen creditcard van je vader meer pikken om de koelpasta fatsoenlijk uit te smeren, DFI heeft een speciale Heat-minator gemaakt die uit de toekomst lijkt te komen… hij is enkel gemaakt van karton maar dat neemt niet weg dat het een leuke extra is.


DFI gebruikt bij hun Lanparty moederborden altijd opwekkende kleuren die oplichten in een omgeving waar UV licht aanwezig is. Daarom zijn er ook veel casemodders en andere enthousiasten die vaak de moederborden van DFI hierom ook kopen.


Als je dus UV verlichting in je behuizing hebt krijg je een welgemeend spektakel te zien met de nationale kleuren van Nederland. De SATA poorten, PCI, PCI-E aansluitingen en de geheugenbanken lichten allemaal op.


Behalve dat zal het je dus al zijn opgevallen dat er nog geen chipset koeling is gemonteerd. De DFI DK X38-T2R is een van de eerste moederborden (zoniet het eerte) waarbij de chipset is beschermd door een IHS. De Internal Heat Spreader heeft eigenlijk twee doelen. Het verdelen van de warmte over het totale oppervlakte en zorgen dat de chip beschermd is tegen de grote kracht die een fout gemonteerde koeler kan veroorzaken.


Gelukkig krijg je wel een hele handleiding bijgeleverd waarbij is uitgelegd hoe je deze precies moet monteren. Erg moeilijk is het niet, maar DFI is er liever zeker van dat iedereen die koelpasta gebruikt en de koeling goed monteert. Een slechte koeling van de chipset kan immers tot een slechtere prestatie of zelfs kapotte hardware leiden.


Eenmaal gemonteerd valt de koeling erg op. Klein is hij zeker niet, hij is ongeveer even hoog als de boxed koeler die je bij je processor krijgt. Het koeloppervlak is gemaakt van koper maar al het materiaal daar omheen is van aluminium gemaakt. Via twee zogenaamde heatpipes wordt de warmte naar de 19 koelvinnen getransporteerd. Er is ook ruimte voorzien om een kleine 60mm ventilator te monteren aan de koeling, maar deze is niet standaard meegeleverd.


Koeling is dus erg belangrijk voor DFI. Uiteraard is dat logisch aangezien de moederborden van DFI echt voor de enthousiasten zijn en deze dus ook erg stabiel moeten zijn bij een hoge overclock. Daarom gebruikt DFI op hun moederborden ook 100% japanse capacitators, iets wat in de computerwereld vaak wordt gebruikt bij high-end moederborden die lang en stabiel mee moeten gaan. De mosfets die de spanning naar de CPU regelen zijn overigens ook passief gekoeld, zoals we vaker zien bij high-end moederborden. Deze kunnen als je een grote CPU-koeler of waterkoeling hebt een beetje in de weg zitten maar voor de meest gangbare koeling zal je genoeg ruimte hebben.


En daar stopt het natuurlijk qua overclocken niet. Je mag dan wel een goede chipset hebben en een goede koeling, maar als je elke keer als je computer vastloopt tijdens het overclocken in je behuizing moet duiken is het ook niet erg efficiënt. Daarom zijn de meeste DFI moederborden van de Lanparty reeks voorzien van twee knopjes zodat je de computer ook kan aanzetten en resetten wanneer deze uit de behuizing ligt, aangezien overclockers en reviewers dat vaak doen.


Net zoals de Jetway I35P-SG waarvan we een tijdje geleden een review hebben geschreven heeft ook de DK X38-T2R een soort diagnose port; d.w.z. een dubbele 8-segment display die realtime foutmeldingen kan weergeven. Hierdoor moet je als gebruiker gewoon even kijken naar het display wanneer de computer crasht om te weten wat er precies mis is. In de handleiding staat vervolgens genoteerd wat elke code precies betekent.


De DK X38-T2R is een van de weinige X38 moederborden die PCI-E 2.0 ondersteunt waarbij beide PCI-E 2.0 aansluitingen beschikken over 16 lanes. Dankzij deze 2 PCI-E 2.0 x16 aansluitingen kan iedereen genieten van de volle glorie van CrossFire, in tegenstelling tot de meeste P35 moederborden waarbij er maar een x16 aansluiting is. Ook opvallend is dat de twee aansluitingen zover uit elkaar zijn geplaatst dat mensen die twee dual-slot videokaarten in CrossFire draaien zich niet druk hoeven te maken over de koeling aangezien de twee videokaarten dan niet vlak op elkaar zitten. Tussen de PCI aansluitingen zit nog een 5pin 5V/12V connector die je kunt aansluiten voor meer stabiliteit als je CrossFire draait.


De DK X38-T2R heeft ongeveer hetzelfde I/O arsenaal als de meest DFI borden en als de Jetway I35P-SG. Er zit ook nog een jumper waarmee je de BIOS kan resetten zonder dat je de behuizing open hoeft te maken, enkel is die wat moeilijk bereikbaar maar dat kan je ook oplossen door er een stukje ijzer tegen te houden. Verder vinden we 6 USB 2.0 poorten, een Gigabit LAN-poort en allerlei aansluitmogelijkheden voor audio gaande van 8-kanaals audio naar een S/PDIF connector, beide bestuurd door de welbekende Realtek ALC885 High Definition audio CODEC die niet onbekend in de oren klinkt.


Alhoewel de X38 chipset wel DDR3 geheugen ondersteunt zal je geen DDR3 geheugen kunnen gebruiken op het moederbord van DFI. De DK X38-T2R ondersteunt tot 8GB aan DDR2 666/800Mhz geheugen. Dat bloedsnelle Corsair Dominator PC2-8500 geheugen zoals wij ook in ons testsysteem hebben zul je dus in de BIOS de juiste snelheid moeten geven, standaard werkt hij maximum op die 800Mhz. Voor de rest zie je rechts dat het DFI moederbord net zoals alle huidige moederborden gebruik maakt van een 24-pins ATX aansluiting.

De BIOS doorgelicht
Qua layout en specificaties heeft DFI het dus met de DK X38-T2R goed zitten. Maar daar houdt het niet op, het X38-T2R moederbord is namelijk ook gemaakt om te overclocken. DFI staat uiteraard bekend als zeer goed overclockbare moederborden fabrikant maar zonder een goed uitgebreide BIOS zal overclocken ook niet erg vlotten. Met veel vertrouwen nemen we een kijkje in de BIOS van de DK X38-T2R…


Aan keuze geen gebrek. In het Genie hoofdmenu is al vanalles in te stellen wat de overclocker het meest zal gebruiken zoals de CPU frequentie, multiplier, geheugendivider en boot frequentie. Ook het menu van de geheugentimings is erg uitgebreid, zelfs veel van de beschikbare opties zal de gemiddelde overclocker niet gebruiken. CAS, RAS to Cas, RAS to prechrg en Cycle time zijn de meest gebruikte om de timings aan te passen. De verschillende straps en het performance level is ook aan te passen.


Er zijn meer voltages in te stellen dan de gemiddelde overclocker nodig zou hebben…


Ook enorm handig, je kunt maximaal 5 verschillende soorten profielen van je BIOS opslaan. Zo moet je nooit wanneer een overclock mislukt na een BIOS reset alles opnieuw instellen maar kan je gewoon een van je profielen opnieuw laden die het nog deed.

Testsysteem
Natuurlijk blijft het niet enkel bij het bekijken van het moederbord en opsommen van de specificaties ervan, er moet natuurlijk getest worden hoe krachtig dit moederbord is. Deze tests doen wij in combinatie met een Intel Core 2 Duo E6750, 2x1GB PC2-8500 en een ATi HD3870.

Benchmarking: SuperPI 1M & PCMarks 2005
Om te kijken hoe krachtig ons systeem is draaien we een benchmarkprogramma namelijk PCMark. PCMark test verschillende factoren van het systeem waardoor deze een globale score kan berekenen voor de snelheid van het gehele systeem. Juist omdat PCMark niet afgaat op grote grafische kracht is deze perfect om scores van moederborden met elkaar te vergelijken. SuperPi is een programma wat het getal pi berekent tot op een bepaalde hoeveelheid na het kommagetal. In dit geval berekenen we de waarde tot 1.000.000 cijfers na de komma. Schrikbarende resultaten gaat dit niet geven aangezien de berekening bijna volledig afhangt van de processor, maar ook hier is theoretisch gezien de communicatie tussen het moederbord en de processor belangrijk.




Bij SuperPi 1M is het verschil tussen de moederborden niet enorm groot. Het vorige moederbord wat we kregen van DFI wilde niet zozeer pakken op SuperPi en bleef achter met een magere score van 19,109 sec. De Jetway i35P-SG versloeg de DFI Blood Iron grandioos terwijl hij toch een goedkoper moederbord is, maar de nieuwe DFI X38-T2R spant de kroon met de strakste tijd van 17,501 sec. Alles zit dicht bij elkaar, maar dat komt dan ook omdat we nog steeds dezelfde processor hebben gebruikt op dezelfde snelheid. In PCMark zijn de verschillen wel groter, de Jetway I35P-SG en de DFI Blood Iron zijn redelijk aan elkaar gewaagd terwijl de DFI X38-T2R er duidelijk sterker uitkomt met 6.779 PCMark’s in tegenstelling tot de 5.782 en 6.287 PCMark’s van de Jetway en DFI Blood Iron.

Benchmarking: SiSoft Sandra geheugenbandbreedte
De SiSoft Sandra geheugenbandbreedte benchmark gebruiken we om te kijken hoe snel gegevens het moederbord kan verwerken van het moederbord naar de processor. Een hogere bandbreedte betekent meer verwerking van gegevens en dus een betere prestatie van het systeem.


Aangezien de DFI X38-T2R in PCMark de hoogste score voor zich nam zou het raar zijn als hij dat bij de SiSoft Sandra geheugenbenchmarks niet zou doen, maar ook hier neemt hij de leiding met 8,28GB/s en 8,40GB/s.

Benchmarking: 3DMark ‘06
Om te kijken of het nieuwe moederbord nou ook daadwerkelijk een invloed heeft op in-game prestaties benchmarken we ook met het programma 3DMark ‘06 van Futuremark.


Nu komen we wat dichter bij de praktijk aan die interessant is voor de gamers onder ons. Bij de 3DMark benchmark scoort de X38-T2R 209 3DMark’s meer, dat is eigenlijk een resultaat waar we een beetje sceptisch tegenaan kijken, 209 punten op een totaal van 10.988 punten is vrijwel verwaarloosbaar, en daar zijn we toch wat verrast over dat het moederbord niet meer in zijn mars heeft. Het prijsverschil zou tenslotte benadrukken dat de scores verder uit elkaar zouden moeten liggen!

Benchmarking: Crysis
Om te kijken of de resultaten van 3DMark ’06 ook overeenstemmen met een toegepaste applicatie gebruiken we de CrysisBenchmarkTool 1.05 gemaakt door een bezoeker van het CryMod forum.


Bij de crysis benchmark is het verschil gelukkig wel groter. De Jetway I35P-SG trekt aan het kortste eind met 40,22 fps, de DFI Blood Iron volgt daar vlak achterop met 42,38 fps. De X38-T2R neemt een grote voorsprong op beide met 46,59 fps en met dat resultaat zijn we wel tevreden.

Benchmarking: overclocken
Een van de belangrijkste tests is die waar we kijken hoe goed dit moederbord is voor overklokken. Om dit te testen gaan we simpelweg aan het overklokken en proberen we een zo hoog mogelijke snelheid voor de processor en geheugen te halen. Weliswaar spelen de andere componenten die we gebruiken ook een enorme belangrijke rol bij overklokken, maar toch kunnen we –ookal zouden we een computer van 10 jaar oud gebruiken- op deze manier ontdekken welk moederbord beter te gebruiken is om te overklokken.


4248Mhz, dat is de maximale snelheid waarop we onze E6750 kregen op het X38-T2R moederbord. Een uitstekende score vergeleken met de twee andere P35 moederborden waar we tegenover testen, de X38 kon bij een FSB van 531Mhz nog opstarten, bij de andere moederborden zaten er al veel eerder aan het limiet. De Jetway bracht het tot 490Mhz en het andere moederbord van DFI bootte nog bij een FSB van 504 MHz. Overclocken is dus voor de X38-T2R geen probleem, sterker nog, hier ligt zijn pluspunt juist!

Conclusie
De DFI Lanparty DK X38-T2R is tot nu toe het beste moederbord wat we hebben mogen reviewen. Qua specificaties, gebruiksgemak, prestaties en overclockbaarheid loopt dit moederbord een stuk voor op de andere moederborden die we op de testbank hebben gehad. Dankzij de enorm grote chipset-koeling hoef je je niet druk te maken over te hoge temperaturen van de north- en southbridge. De DK X38-T2R ligt voor de prijs van €169,- in de winkel en is daarmee ondanks zijn geweldige prestaties toch een van de goedkopere moederborden met X38 chipset. De DK X38-T2R ontvangt daarom ook welgemeend onze Best Buy Award maar ook onze Best Tested Award.